?Caddeler, hem taşıtların hem de insanların ortak kullandığı yerlerdir. Bazen yağmur yağmakla bazen de başka sebeple buralarda su birikintileri, çamur veya akan sular oluşur.

?Böyle yerlerden geçen insanların üstüne bu suyun veya çamurun sıçrama olasılığı yüksektir. Kişi ne kadar dikkatli yürüse dahi -ki zaten dikkat etmelidir yanından geçen bir taşıtın sıçrattığı suyla ıslanması neredeyse kaçınılmazdır.

?İbn Âbidîn (Allah ona rahmet etsin), âlimlerin bu konudaki görüşlerini naklettikten sonra şöyle buyuruyor: “Hâsılı kelam, böyle suların veya çamurun bulunduğu yolu güzergâh edinmiş kimse, elden geldikçe sakınmalıdır. Buna rağmen sıçramasını engelleyemediği su veya çamur affedilmiştir. Zira burada zaruret oluşmuştur.” Böylelikle bu elbiseyle kılınacak namaz geçerli sayılır.l

❇️Imam Ebu Hanife’ye (Allah ona rahmet etsin) göre; şifası kesin olarak bilinmeyen, şifa vereceği kanaati düşünülmeyen veya tabipler tarafindan şifa verici olduğu söylenmeyen haram eşyanın tedavi amacıyla kullanılması caiz değildir.l

❇️Şayet aksine bu haramla tedavi yapıldığında şifa vereceği bilinirse ve başka bir alternatif de yoksa onu kullanmak caizdir.2

❇️Yanıklar için tıp alanında geliştirilmiş hem birçok tedavi yöntemi, hem de doktorlar tarafından tavsiye edilen, kullanılabilir birçok ilaç çeşidi mevcuttur. Dolayısıyla böyle bir yağı kullanmak caiz olmayıp, doktora başvurulmalı, onun vereceği ilaçlar kullanılmalıdır.

?Gözün içinin yıkanması ne abdestte, ne de gusülde farz değildir.

?Hasan bin Ziyâd’dan “İmam Azam’a (Allah onlara rahmet etsin) gözün içinin yıkanması sorulduğunda onun buna” hayır” cevabı verdiği rivayet edilmiştir.

?Üstelik gözün içine su vermekte sağlık açısından büyük zarar vardır. l Hatta kör bir kimsenin dahi abdestte veya gusülde gözünü yıkama zorunluluğu yoktur.2

?Dolayısıyla günlük olarak olsun, ya da uzun süreli olsun kontak lens ve benzeri göz içine uygulanan eşyayı kullanmak abdeste de, gusle de mani görülmemiştir.

▫️Böyle bir durumda kişi, su kullanması yaraya zarar vermeyecekse abdest alırken sargıyı çıkarıp su kullanmalıdır.

▫️Ancak su kullanması her türlü yaraya zarar verecekse veyahut sürülen ilacın etkisini zayıflatıp tedavi olmasını geciktirecekse bu durumda yıkamaz ve yalnızca yarayı mesh eder.

▫️Şayet mesh etmesi de zarar veriyorsa bu takdirde onu da terk edebilir.l

ı . Bkz. zeyıaî, “et-Tebyînü’ı-Hakâyık”, 1/53; 4at/tzn Malûll /R4tZM Kâsânî, “Bedâi’u’s-sanâî’ fi tertîbi’ş-şerâi”, 1/151-152.

▪️İnsan artığı her şekilde temizdir. Ancak ağzında necâset eseri bulunan insan bundan müstesnadır.

▪️Şöyle ki, içki içen kimse hemen akabinde su içecek olsa, ağzındaki necasetten (pislikten) dolayı içtiği bardakta geriye kalan su da necis olacaktır. Yani tıpkı ağzı kanayan kimsenin içtiği suyun artanı gibi olur.

▪️Ancak içki içmiş kimse belli bir müddet bekledikten sonra su içerse, sahih olan görüşe göre arta kalan su necis olmaz.

▪️Müddet hakkında şu söylenmiştir: İçki içmiş kimse tükürüğünü üç kere yuttuktan sonra ağzı temizlenmiş olur. l

▪️”İçki içtikten sonra kişi, tükürüğüyle ağzı temizlenecek kadar beklerse, bundan sonra artıkları temizdir” görüşü, Ebu Hanife ve Ebu Yusuf (Allah onlara rahnıet etsin) a göredir ve mezhepte sahih olan görüş de budur.2

?Namazın şartlarından bir tanesi de namaz kılınan yerin temiz olmasıdır. Nitekim Mevlâ Teâlâ şöyle buyurmuştur: “Giyeceklerini de (tüm pisliklerden) iyice temizle”

?Bu ayetten hareketle, -elbise gibi- bedenin ve namaz kılınacak mekânın da temizlenmesi evleviyetle şart olmuştur!

?Bir kısmı necis (dinen pis) olan halı, kilim gibi serginin üzerinde bir kişi namaz kılmak istese ve onun temiz kısmına geçip namaza dursa sahih olan görüşe göre kıldığı namaz geçerlidir.

?Üstelik altındaki halı küçük bile olsa durum böyledir. Kıldığı tarafın temizliği yeterligörülmüştür!

//aymn Kapm MQAûn /namzBkz. “Müddessir”, 4.Bkz. Haskefi, “ed-Dürrü’I-Muhtâr”, 58.Bkz. Kâsânî, “Bedâyi’u’s-Sanâyi”, 1/83,

?Eti yenmeyen hayvanların salyaları da etleri gibi necis(pis)tir. Zira salya (tükürük) etten üreyen bir sıvıdır. Böylelikle onların ağızlarındaki bu pis ıslaklık içtikleri suyu da dinen kirletmiş olacaktır.

?Binaenaleyh necis olan böyle bir sudan alınan abdest elbette geçerli olmayacaktır. Bu tür hayvanlardan artan suyun necis olduğuna dair sünnetten de delil vardır.

?Nitekim Ebû Hureyre’den rivayet edildiğine göre Rasûlüllâh s.a.v. şöyle buyurdu: “Bir köpek sizden birinin kabından içtiği zaman onu (kalan suyu) dökün ve kabı üç kere yıkayın.“

2Bkz. İbn Mâze, “el-Muhîtu’I-Burhânî”, 1/288; //mpxn Zıpm MQ1ûn hamt, Mevsılî, “el-ihtiyâr”, 1/31.Bkz. Müslim, 90, 11:279; Buhari 117.

?Namaz kılan kiși için elbisesinin temizliği önem arz ettiği gibi namaz kılana temas eden diğer nesnelerin de namaza etkisi ayrıca mühim bir meseledir.

?Bunlardan birisi de bezinde namaza engel miktarda pislik bulunan çocuktur.

?Bu çocuk namaz kılanın kucağına dahi otursa kişinin namazı yine de bozulmaz, Çünkü çocuk bu hareketinde namaz kılana bağlı olmayıp, kendi başına hareket eder durumdadır. Böylelikle namaz kılan kişi, necaseti taşıyan konumuna geçmemiştir.

?Aksine eğer namaz kılan, bu bezli çocuğu, mesela bebek taşıma aparatıyla sırtına yerleştirip namaza başlasa bu durumda namazı bozulacaktır. Zira söz konusu çocuk artık namaz kılanın hareketlerine bağlı hareket eden, onun taşıdığı bir nesne olmuştur.

1 //ayfun Kapm /l/edûnh«ımz 1. Bkz. İbn Âbidîn, “Reddü’I-Muhtâr”, 1-402.

⚠️Imam Ebu Hanife’ye göre; şifası kesin olarak bilinmeyen, şifa vereceği kanaati düşünülmeyen veya tabipler tarafından şifa verici olduğu söylenmeyen haram şeylerin tedavi amacıyla kullanılması caiz değildir.l

⚠️İbn Abidin, Haşiye’sinde şöyle der; “Haramla tedavi haramdır” sözü mutlak değildir.

⚠️Tedavi maksadıyla haram bir şeyi kullanmanın haram oluşu, onun tedaviyi sağlayabileceğine dair bilgi veya kanaatin olmamasıyla kayıtlıdır.

⚠️Şayet bu haramla tedavi yapıldığında şifa vereceği bilinirse! ve başka bir alternatif de yoksa! onu kullanmak caizdir!

⚠️Şeker hastalığı gibi nispeten tehlikeli bir hastalığın tedavisinde domuz insülini kullanmanın caiz olup olmayacağı hususuna gelince; başka bir ilaçla tedavi mümkünse onu kullanmak caiz değildir. Başkasını bulamazsa kullanılmasında bir sakınca yoktur.

⚠️Diyabet/şeker hastalarının tedavisinde insülin çeşitlerinin her biriyle aynı sonuç elde ediliyorsa yani bunlardan herhangi birini seçme hakkı hastaya bırakılmışsa, sığır insülini kullanmasını tavsiye ederiz.

⚠️Ancak güvenilir mütehassıs bir doktor tarafından söylenmesi şartıyla, hastanın bünyesi için bu insülin çeşitlerinden hususiyetle bir tanesini kullanmak gerekliyse, velev ki bu domuz insülini olsun kullanmakta bir sakınca olmayacaktır.

⚠️Şunu da ifade etmek gerekir ki; Hanefî mezhebinde necis/pis olan bir zeytinyağından sabun yapılırsa temiz olur. Buna göre insülin eğer üretim şeklinden dolayı mahiyet değişimine yani kimyevi birdeğişime uğrarsa zaten temiz olacaktır.

3//ayftzn Kapm MQdûn /nvwI. Bkz. Kâsânî, “Bedai’u’s-Sanâi”, 1/62.Bkz. İbn Âbidîn, “Reddü’l-muhtâr”, 5/228.Bkz. Şeyhîzâde, “Mecme’u’I-Enhur”, 1/61.

⭕Hanefi âlimleri katında tercih edilmiş sahih görüş; köpeğin domuz gibi bütünüyle necâset bir hayvan olmadığı, eti yenen/yenmeyen diğer tüm hayvanlar gibi derisinin de tüyleri gibi hadd-i zatında temiz olduğudur. Bu durum köpekte ârızî bir necâset bulunmadığı sürece böyledir.

⭕Çünkü bir köpek -velev ki temiz suyla ıslanmış olsun- yine de ıslak yerlerinde kan ve benzeri bir yara akıntısı, ağzından bulaşmış salya olsa veyahut köpeğin ıslanma nedeni terlemesi ise bu durumda sürtündüğü yerin temizlenmesi gerekecektir.

⭕Zira onun teri de salyası gibi necâset kabul edilmiştir. Eğer köpekte böylesi ârızî haller yok ise yattığı yerler veya sürtündüğü nesneler kirlenmiş olmayacaktır.

⭕Lakin onda bu hallerin bulunup bulunmadığını öğrenmek dikkat gerektirdiğinden ötürü her hâlükârda ıslak köpeğin temasından sakınmak ihtiyatlı davranmak olacaktır.

Bkz. Kâsânî, “Bedâyi’u’s-Sanâyi”, 1/64; İbn Âbidin, “Reddü’I-Muhtâr”, 1/208-209. /-/ayfun Kapm Memn //14mz – İsmail Ağa