*CEVAP:*

?Koyun ve keçi ancak bir kişi için kurban edilebilir. Değeri ne kadar yüksek olursa olsun, birden fazla kişi tarafından ortaklaşa kurban olarak kesilemez.

?Cumhura göre; deve ve sığır, 7 kişiye kadar ortaklar arasında kurban edilebilir. Bir, iki, üç, dört, beş ve altı kişi için kurban edileceği aşikârdır.

?Her ortağın kurbanlık sığır veya devenin en az 7 de birine sahip olması gerekir. Yedide birinden daha az bir hisseye sahip olan kişinin kurbanı olmayacağı gibi diğer ortakların kurbanına da zarar verir.

?Bir sığırda ortak olan kişilerden biri, üzerine vacip olan kurbana, diğeri adak kurbanına, öteki akika kurbanına, şeklinde değişik ibadet niyetleriyle niyet etseler, bu kurban geçerli olur. Niyetlerin ciheti farklı olsa da hepsinde ibadet niyeti olduğundan caizdir. Ancak ortaklardan birinin niyeti sadece et elde etmek olursa, hiç birinin kurbanı olmaz.

?Müşterek hisseli kurbanlarda ortaklar, kesilen kurbandan hisselerini ayırmak isterlerse tartı ile ayırırlar. Götürü usulü ile ayıramazlar. Çünkü et, vezni mallardandır. Göz kararı ile yapılan paylaşımdaki fazlalık ihtimali faiz şüphesini doğurur.

Şu kadar var ki; hisselere hayvanın sakatatları, deri ve ayakları da bölüştürülecek olursa bunlarda tahmini taksim caiz olur. (El-İhtiyar, Dürer)

Fıkhı Meseleler
Hüsamettin Vanlıoğlu

*CEVAP:*

?Öncelikle bilinmelidir ki bir akitten önce, tartılır, ölçülür ve ne tür işlem yapılırsa yapılsın “aldım ve sattım” lafızlarının söyleneceği son ana itibar edilir. Bu yüzden 3 ay vadeyle alırsan 100 lira 5 ay vadeyle alırsan 170 lira olur dedikten sonra, bu şıkların birinde karar kılınsa ve akit tek şık üzerinden sonuçlandırılırsa bu caiz olur.

?Buna göre kurban olarak satın alınacak olan hayvanın canlı olarak kilosu söz gelimi 10 lira denmiş olsun. Şimdi hayvanımızı tartmış olalım. Söz gelimi o da 50 kilo olsun. 50 ile 10’u çarpıp 500 lira eder diyerek fiyatı ve hayvanı belirledikten sonra “aldım-sattım” denilip akit tamamlanırsa bu işlemde herhangi bir sakınca söz konusu olmaz.

?Fakat böyle bir alış verişte şuna dikkat edilmelidir. Söz gelimi “şu hayvanı tart, kilosu 10 liradan, kaç kilo gelirse satın aldım” şeklinde bir icab yapılır, satıcı da kabul ettim der ve daha sonra hayvanı tartar, kilosuyla çarpar ve alışverişi tamamlarlarsa bu caiz olmaz.

*Dikkat:* Bunun için bu tür alış verişlerde dikkat edilmesi gereken “aldım-sattım” veya “hayırlı olsun” emsali akdi tamamlayan sözleri tartma ve hesaplama işlemlerinden sonraya bırakmak lazımdır.

Hüsamettin VANLIOĞLU

*CEVAP:*

Bu hayvan, sahibi adına kurban olarak kesilmiş olur. Çünkü buna delâleten izin vardır.

Büyük İslam İlmihali

*CEVAP:*

?İki, üç kimse, yanlışlıkla birbirinin kurbanını kesecek olsalar her kesilen hayvan, sahibinin
kurbanı olmak üzere câiz olur, birbirine bir şey borçlu olmaz.

?Bu halde her biri, kendi hayvanının -mevcut ise- etini alır.

?Yenilmiş veya dağıtılmış ise birbirine aradaki farkı helâl eder.

?Şayet cimrilik
gösterirler de helâl etmezlerse, her biri diğerine ait kurban etinin kıymetini öder. Bu halde bu kıymeti de sadaka olarak vermek lâzım gelir. Çünkü bu, kurban etinin bedelidir.

Büyük İslam İlmihali

*

*CEVAP:*

Kurbanlar yalnız koyun, keçi, deve ve sığır cinsi hayvanlardan kesilebilir. Mandalar da sığır cinsindendir. Bunların erkekleri ile dişileri eşittir.

?Koyun ile keçi ya birer yaşını doldurmalı veya koyunlar yedi sekiz aylık olduğu halde birer yaşında imiş gibi gösterişli bulunmalıdır.

?Deve, en az beş yaşını, sığır da en az iki yaşını bitirmiş bulunmalıdır.

?Tavuk, horoz ve kaz gibi evcil hayvanlar kurban olamaz. Bunları kurban niyeti ile kesmek tahrimen mekruhtur. Çünkü bunda Mecüsîlere benzeyiş vardır. Etleri yenilen vahşî hayvanlar da kurban edilmez.

?Koyun ve keçiden her biri yalnız bir kişi adına kurban edilir. Bir deve veya bir sığır, bir kişiden yedi kişiye kadar kimseler için kurban edilebilir.

?Ancak bu ortakların hepsi
❗müslüman olup
❗bu hayvanin (en az) yedide birine sahip olup
❗Allah rızası için bir ibadet niyeti taşımalıdır.

?Ortaklar kesilen kurbandan hisselerini tartı ile ayırırlar, göz kararı ile ayıramazlar.

?Hayvanda kurban edilemeyecek kadar bir kusur olmamalıdır.

BÜYÜK İSLAM İLMİHALİ

*Not*
Cumhur’a göre, dişi düşmemiş, yaşına basmamış bir keçinin kurban olması caiz değildir. Hatta bu konuda İcma bulunduğu nakledilir.

Fıkhî Meseleler

*CEVAP:*

*Cins bakimindan*

Kurban olacak hayvan cinsleri arasında hangisinin daha faziletli olduğu konusu ihtilaflıdır.

?Hanefi, Şafi ve Hanbeli mezhebine göre “hedy” kurbanlığının en faziletlisi, Kuranı Kerim’de belirtilen sekiz cins hayvanın arasında sırasıyla deve sığır koyun ve keçidir.

Hanefilere göre kurbanlıkların en faziletli olanı, eti daha fazla ve daha iyi olanıdır. Bir koyun ile sığırın yedide biri et ve kıymet olarak eşitse daha faziletli olan, koyundur. Sığırın yedide biri, bir koyunun etinden fazla ise daha faziletli olan, sığırın yedide biridir. Çünkü mükellef, sığırın yedide biri ile yükümlü olmasına mukabil/ karşılık koyunun tamamını kurban etmekle yükümlüdür.

?Kurbanın kusursuz, eti lezzetli ve rengi güzel bir hayvandan seçilmesinin müstehap olduğu hususunda alimler arasında herhangi bir ihtilaftan söz edilmemiştir.

“Kurbanlarınızı büyükçe tutunuz. Çünkü onlar sıratta sizin bineklerinizdir.” Deylemi

Bu hadisi şerifte, daha çok kimsenin duyurulması tavsiye edilmiştir. Zira 30 kilo bir keçi ile 60 kilo bir koç’un doyuracağı insan sayısı eşit değildir. Hele sığır, deve emsali iri cüsseli kurbanlıklarda bu daha da fazladır. Ayrıca hayvanın semiz olması daha faziletli kabul edilmiştir.

*Boynuz bakımından*

?Hayvanın boynuzlu olanının kurban edilmesinin daha faziletli olduğu ittifakla kabul edilmiştir. Alimler hadislere dayanarak kurbanlığın boynuzlu olmasını müstehap görmüşlerdir.

?Kurban kesiminde besili bir koyun, onun kadar olmayan iki koyundan daha faziletli kabul edilir. Çünkü kurban kesim amaçlarından biri de ettir, besili hayvanın eti ise daha çok ve daha lezzetlidir.

*Cinsiyet bakımından*

Kurbanın geçerliliği açısından hayvanın erkek veya dişi olması arasında fark yoktur. Et veya kıymet bakımından eşit oldukları takdirde deve, sığır cinsinde dişinin kurban edilmesi daha faziletli görülmüş ve bu durum, söz konusu dişi hayvanların etinin daha lezzetli oluşu ile açıklanmıştır. ( Kemal Ibnu’l Hümam, Fethu’l Kadir)

?Et ve kıymet bakımından eşit oldukları takdirde, koyun cinsinde erkeğin kurban edilmesi daha üstündür. Fakat dişisi et veya kıymet bakımından daha fazlaysa dişinin kurban edilmesi daha faziletli kabul edilmiştir. (İbni Abidin, Reddul Muhtar)

?Keçinin erkeği ile dişisi kıymetçe eşit olsalar, dişisini kurban etmek daha faziletlidir.

? *Şafii ve Hanbeliler* koyun kesmenin, sığırın ve devenin yedi hissesinden birine ortak olmaktan; 7 koyun kesmenin de bir sığır veya deve kesmekten daha faziletli olduğunu kabul etmişlerdir. Zira koyunun eti daha iyidir ve akıtılan kanların sayısı daha fazladır. Fakat Şafii mezhebinde, etleri daha fazla olduğu için devenin ve sığırın, yedi koyundan daha faziletli olduğu görüşü de bulunmaktadır.

? *Esasen Hanefi mezhebinde* kurbanın en iyisi; “daha pahalı, cüsseli, etli, lezzetli, ve siyah iri gözlü olanıdır” diyebiliriz.

Fıkhî Meseleler

*CEVAP:*

*Kurban* ; özel bir hayvanı, özel bir vakitte Allah CelaleCelalühu’ya yakın olmak kastıyla kesmektir.[1]

Kurban kesmek hicretin ikinci senesinde meşru kılınmıştır. Bu meşruiyet; Kitap, sünnet ve icma ile sabittir.

Allah Tealâ şöyle buyuruyor: “Rabbin için namaz kıl ve kurban kes”[2]

“Kurbanlık develeri de size Allah’ın (Celale Celalühu) şeairinden kıldık”.[3]

Hz. Aişe validemiz, peygamber Efendimiz (sallâllahu aleyhi ve sellem)’in şöyle dediğini rivayet etmiştir: “Adem oğlu kurban bayramı gününde kan akıtmaktan daha sevimli bir işle Allah Celale Celalühu’na yakınlaşabilmiş değildir. Kanını akıttığı hayvan kıyamet günü boynuzları, ayakları ve kılları ile gelecektir. Akan kan yere düşmeden önce Allah Celale Celalühu katında yüksek bir makama erişir. O bakımdan gönül hoşluğu ile kurbanlarınızı kesiniz.”[4]

?Ebu Hanifeye göre ve İmam-ı Muhammed ve İmam-ı Ebu Yusuftan bir rivayete göre kurban kesmek vacibtir.

Çünkü Peygamber Efendimiz Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurmuştur. “Her kim genişlik bulur da kurban kesmezse, namazgahımıza yaklaşmasın“

Hadis-i Şerifte ifade edilen bu tehdit, ancak vacibin terkedilmesi hakkında olur.

Tahavi, Kurban kesmenin İmam-ı Azam’a göre vacip, diğer iki imama göre sünnet olduğunu söylemiştir.[5]

Hüsamettin VANLIOĞLU

[1](İbn-i Abidin Reddü’l Muhtar Cilt 6 sh. 312)
[2](Kevser suresi/2)
[3](Hacc suresi/36)
[4](Tirmzî / İbn-i Mace)
[5]Muhtasaru ihtilâfi’l-Ulemâ

*CEVAP:*

Kurban, vacip ve nafile olmak üzere iki kısımdır.

*Vacip Kurbanlar*

Vacip kurban da kendi arasında 3 kısımdır.

*1)* Kurban bayramında dinen zengin olan müslümanın kestiği kurban.

*2)* Hedy kurbani.

Bu kurban kendi arasinda iki kısımdır.

*a)* Temettu ve kıran haccı yapanların ibadetlerini yerine getirmiş olmanin bir şükranesi olarak kestikleri kurbandır.

*b)* Hac ve umrenin vaciplerinin terki, vaktinde yapılmaması ve ihram yasaklarının ihlalinden dolayi kesilmesi vacip olan ceza hedyidir.

*3)* Adak kurbanı

Bir kimse “Allah Celale Celaluhu için bir koyun kurban etmek üzerime borç olsun” veya “şu koyunu Allah Celale Celaluhu için kurban edeceğim” veya “Şu işim olursa Allah için kurban keseceğim” şeklinde nezreden (adayan) zengin veya fakirin kesmesinin vacip olduğu koyun.

*Nafile Kurbanlar*

Nafile kurbanlar, kişinin kendisine farz veya vacip olmadığı halde sırf Allah’ın rızasını kazanmak veya ihsan etmiş olduğu herhangi bir nimetten dolayı şükran duygularını ifade etmek gayesiyle Allah için kestiği kurbanlara denir. Bunlar da kendi arasinda 4 kısımdır.

*1)* Akika kurbanı (Nesike): Doğan çocuk için yedinci gün kesilen hayvanin adıdır.
*2)* Şükür kurbani
*3)* Dinen zengin sayılmayan kişilerin kestiği kurban.
*4)* Ölen bir kişi adına kesilen kurbanlar

Hüsamettin VANLIOĞLU ve Fıkhi Meseleler (Kurban Bahsi)

*CEVAP:*

Kurbanın Vacip Olmasının Şartları

*1)* *Müslüman olmak.*

Kâfirin kurban kesmesi vacip değildir. Çünkü kurban kesmek bir ibadettir, kâfir ise ibadete ehil değildir.

*2)* *Vakit içerisinde olmasi;* Kurbanin vakti: bayram namazindan sonra 3. günün akşam ezanına kadardir.

*3)* *Mukîm olmak* , yani yolcu olmamak.

Yolcu olan kişi zengin de olsa, kurban kesmesi vacip değildir.

Fakat buna rağmen yolcunun seferdeyken kesmiş olduğu kurban ona yeterli olur. Kurban günlerinde mukim olacak olsa istihsanen tekrar kurban kesmesi gerekmez.

*4)* *Zengin olmak.*

Çünkü ibadet ancak onu yerine getirmeye gücü olana vacip olur.

*Zenginliğin miktarı:* Fıtır sadakası vacip olan miktardır. Yani zekâtta olduğu gibi hakikaten veya hükmen çoğalma şartı olmaksızın asıl ihtiyaçlar (mesken, elbise, kendisinin ve nafakalarını sağlamak üzerine vacip olan kimselerin ihtiyaç duydukları miktarlar)dan fazla 86 gr. Altın veya 86 gr. altın değerinde mala sahip olmak.

*5)* *Akıl ve Buluğa ermek*.

İmamı Muhammed’e göre akıl ve buluğ çağına ermiş olmak şarttır. Bu sebeple çocukların ve delilerin mallarından kurban kesilmesi vacip olmaz. Fetva verilen görüş de budur.

Velileri kesecek olsalar parasını öderler. Şu kadar var ki, bir kimsenin kendi malından çocuğu adına kurban kesmesi menduptur.

Hüsamettin VANLIOĞLU,
Fıkhi Meseleler Kitabi,
Büyük İslam İlmihali (Kerahiye ve İstihsan Babı)