⚠️Imam Ebu Hanife’ye göre; şifası kesin olarak bilinmeyen, şifa vereceği kanaati düşünülmeyen veya tabipler tarafından şifa verici olduğu söylenmeyen haram şeylerin tedavi amacıyla kullanılması caiz değildir.l

⚠️İbn Abidin, Haşiye’sinde şöyle der; “Haramla tedavi haramdır” sözü mutlak değildir.

⚠️Tedavi maksadıyla haram bir şeyi kullanmanın haram oluşu, onun tedaviyi sağlayabileceğine dair bilgi veya kanaatin olmamasıyla kayıtlıdır.

⚠️Şayet bu haramla tedavi yapıldığında şifa vereceği bilinirse! ve başka bir alternatif de yoksa! onu kullanmak caizdir!

⚠️Şeker hastalığı gibi nispeten tehlikeli bir hastalığın tedavisinde domuz insülini kullanmanın caiz olup olmayacağı hususuna gelince; başka bir ilaçla tedavi mümkünse onu kullanmak caiz değildir. Başkasını bulamazsa kullanılmasında bir sakınca yoktur.

⚠️Diyabet/şeker hastalarının tedavisinde insülin çeşitlerinin her biriyle aynı sonuç elde ediliyorsa yani bunlardan herhangi birini seçme hakkı hastaya bırakılmışsa, sığır insülini kullanmasını tavsiye ederiz.

⚠️Ancak güvenilir mütehassıs bir doktor tarafından söylenmesi şartıyla, hastanın bünyesi için bu insülin çeşitlerinden hususiyetle bir tanesini kullanmak gerekliyse, velev ki bu domuz insülini olsun kullanmakta bir sakınca olmayacaktır.

⚠️Şunu da ifade etmek gerekir ki; Hanefî mezhebinde necis/pis olan bir zeytinyağından sabun yapılırsa temiz olur. Buna göre insülin eğer üretim şeklinden dolayı mahiyet değişimine yani kimyevi birdeğişime uğrarsa zaten temiz olacaktır.

3//ayftzn Kapm MQdûn /nvwI. Bkz. Kâsânî, “Bedai’u’s-Sanâi”, 1/62.Bkz. İbn Âbidîn, “Reddü’l-muhtâr”, 5/228.Bkz. Şeyhîzâde, “Mecme’u’I-Enhur”, 1/61.

⭕Hanefi âlimleri katında tercih edilmiş sahih görüş; köpeğin domuz gibi bütünüyle necâset bir hayvan olmadığı, eti yenen/yenmeyen diğer tüm hayvanlar gibi derisinin de tüyleri gibi hadd-i zatında temiz olduğudur. Bu durum köpekte ârızî bir necâset bulunmadığı sürece böyledir.

⭕Çünkü bir köpek -velev ki temiz suyla ıslanmış olsun- yine de ıslak yerlerinde kan ve benzeri bir yara akıntısı, ağzından bulaşmış salya olsa veyahut köpeğin ıslanma nedeni terlemesi ise bu durumda sürtündüğü yerin temizlenmesi gerekecektir.

⭕Zira onun teri de salyası gibi necâset kabul edilmiştir. Eğer köpekte böylesi ârızî haller yok ise yattığı yerler veya sürtündüğü nesneler kirlenmiş olmayacaktır.

⭕Lakin onda bu hallerin bulunup bulunmadığını öğrenmek dikkat gerektirdiğinden ötürü her hâlükârda ıslak köpeğin temasından sakınmak ihtiyatlı davranmak olacaktır.

Bkz. Kâsânî, “Bedâyi’u’s-Sanâyi”, 1/64; İbn Âbidin, “Reddü’I-Muhtâr”, 1/208-209. /-/ayfun Kapm Memn //14mz – İsmail Ağa

✒️Kişi, kurumasını sağlamak veya hızlandırmak için yara bandı ve pamuk gibi bir şeyle yaranın üzerini kapatabilir.

✒️Eğer yara abdest azasındaysa mühim olan bunu abdestten sonra yapmasıdır. Zira altlarına su geçmediği takdirde bunlar takılıyken alınmış abdest geçerli olmayacaktır.

✒️Bir kimsenin bedeninden kan veya iltihap gibi sıvılar akması durumunda abdesti bozulacaktır. Buradaki akmadan maksat, derinin üzerine (miktarı ne olursa olsun) taşmanın gerçekleşmiş olmasıdır.

✒️Bedâyi sahibi şöyle buyurmuştur: Yaranın üzerine konulan kül veya toprak, yaradan kanı içine çekerse veyahut yaraya sarılmış bandaj kanlanırsa bu durumda abdest bozulmuş olacaktır.

1//ayftzn Kapm MQdûn //14tw1. Bkz. Kâsânî, “Bedâyi’u’s-Sanâyi”, 1/27.mnî Meseleleri Danışma Hattı: 0850 811 7777

▶️Herhangi katı veya sıvı gıda maddesi kokmakla, ekşimekle, küflenmekle veya kurtlanmakla elbette sağlığa zararlı hale gelmiş olur. Böylesi bir durumdayken onu yemek veya içmek dinen de yasaktır.

▶️Ancak bir şeyi yemenin haram olması, onun mutlaka namazı bozucu ve necis(pis) bir şey olduğu anlamına gelmez.

▶️Mesela çamur böyledir. Nitekim onu yemek helal değildir. Ama çamurlu elbiseyle namaz kılınsa elbette geçerli olacaktır!

▶️Fakat bozulmayla alkol oluşmuşsa bu durumda yemek, içmek haram olduğu gibi üzerine bulaştığında da namaz olmayacaktır.

▶️Netice olarak süt, içerisinde sarhoş edici alkol oluşacak kadar bozulmuşsa, döküldüğü elbiseyle namaz kılınmamalıdır.

//ayftznKapm /VQ1ûn //14mz,1. Bkz. “el-Fetâva’t-Tatarhâniyye”, 1/445. 2. Bkz. “el-Fetâva’t-Tatarhâniyye”, 18/143.

?Kan, elbiseye nüfuz eden ve oraya kuvvetlice yerleşen türde bir necaset maddedir.

?Elbiseyi en az 3 defa suyla yıkayıp sıkarak kanı gidersek dahi geride rengi kalacaktır.

?Kanın geride kalan izini gidermek büyük bir meşakkat olacağından af sayılmıştır.

?Böylelikle namaza mani görülmemiştir. Zira Havlate binti Yesâr hayız olduğunda ne yapması gerektiğini sorunca Peygamberimiz ona şöyle buyurdu: “Hayızdan temizlendiğinde o elbiseyi yıka ve onunla namazını kıl!” Bunun üzerine hanım sahabe şunu sordu: “Peki kan çıkmazsa (ne yapayım)?” Efendimiz s.a.v. şöyle buyurdu: “Sana su yeter. Kanın izi sana zararvermez.”

21. Bkz. İbn Mâze, “Muhîtu’I-Burhânî”, 1/196. 2. Bkz. 1/272. //mpzn Kapm MeMn

?Bu soru, ölümle birlikte karı-koca arasındaki nikâh bağının son bulup bulmamasıyla alakalı olarak değerlendirilmektedir.

?Kadın ölecek olursa kocasıyla arasındaki nikâh düşer. Çünkü erkeğin iddet beklemesi diye bir şey söz konusu değildir.

?Koca ölecek olursa kadın, hamile değilse dört ay on gün iddet bekleyeceğinden hâlâ kocasıyla arasında bir irtibat söz konusudur.

?Bu bilgilerden hareketle, kadın ölen kocasına bakabilir ama erkek bakamaz sonucuna varılmaktadır. Ancak bu durum, avret olan yerlerine bakıp bakmamakla ilgilidir.

?Hanefi mezhebinde tercih edilen görüşe göre; bir hanımın yüzü avret değildir. Buna göre bir erkeğin ölen eşinin yüzüne bakmasında bir sakınca bulunmamaktadır. El-Hidâye

Cild 2/S. 173-174 FIKHİ SUALLERE CEVAPLAR *435

?İslam hukukunda bazı şeylerin caiz olup olmaması, bizzat o şeyin kendisi açısından değerlendirileceği gibi, civarî sebeplerle de değerlendirilebilir.

?Bizatihi değerlendirdiğimiz de bir kadının çalışması caiz değildir denilemez. Yani kadın çalışabilir. Sözgelimi; evinde bir takım işler yapıp toptan satması veya tamamen kadınların bulunduğu bir ortamda erkeklerle hiçbir irtibatı bulunmadan çalışmasında bir sakınca yoktur.

?Ancak kadının çalışması erkeklerle muhatap olmasını gerektiriyor veya erkeklerin bulunduğu bir ortamda çalışıyorsa çalışması caiz değildir deriz. Çünkü civarî sebepler, kadının çalışmasının caiz olmamasını gerektirmiştir.

Cild 1/S. 412-413 FIKHİ SUALLERE CEVAPLAR *287. Soru

?Evlilikte eşler, birbirlerine karşı vazifelerini elbette yerine getirmeli, buna azami gayret göstermelidirler. Faraza bir noktada eksiklik söz konusu olursa hemen hukuken benim burada hakkım nedir, onu nasıl elde edebilirim yolu da tercih edilmemeli. Çünkü bu, eşlerin birbirine karşı muhabbetlerini kırar.

?Bu, halk arasında yaygın olan iyi ve kötü günlerde birbirine destek olmayı, hakkım neyse bana verildiği gün iyiyim, verilmediği gün kötüyüm mantığına götürür ki; böyle bir evlilik hayatı uzun ömürlü olmaz.

?Elbette koca, elinden geleni yapmak için gayret sarf edecektir. Ancak elinden gelmeyeni istemek sadece onu değil, sizi de sıkıntıya sokacaktır.

Kaldı ki evlilik, çok uzun soluklu bir akittir. Öyle ki; ahiret hayatında da birliktelik devam edecek. Eğer evliliği bu şekilde anlamaya çalışırsanız, daha sağlıklı değerlendirmeler yapabilirsiniz.

?Hemen hakkım nedir, deme yerine nasıl bu işi tatlı bir şekilde halledebiliriz sorusunu sorarsınız. Oğlundan başka bir güvencesi olmayan kadının ondan ayrıldığında yalnız bir hayata itilmesine kim razı olabilir.

?Sadece her istediğimi yapabileyim düşüncesiyle bir annenin hayatını karartmaya kimsenin hakkı olamaz. Kocam beni müstakil bir evde oturtmak zorundadır, bu benim hakkımdır, diyerek böyle bir vicdan kararmasına sebep olmayınız.

?Ebedî olan ahiret hayatımda nasıl bir geleceğim olacak düşüncesine top yekün ağırlık versek bu tür durumlar sorun olmak yerine Allah’ın rızası yaşlılara hizmet etmektedir diyerek onlara daha bir şevk ile hizmet etmeye yöneliriz.

Allah Teâlâ bizleri rızasını hakkıyla kazananlardan eylesin. Nefsinin arzularına tabi olup hayatını heder edenlerden eylemesin. Âmîn.

?Bu arada Rabbim, kayınvalideleri de adaletten ayırmasın. Onlara da önemli vazifeler düşmektedir. Bir dönem kendisi de gelindi. Gelinin isteklerinin neler olduğunu bilmemesi söz konusu değil. Tek evladımdır, beni yanında bakmaya mecburdur diyerek gelininize haksızlık etmeyiniz. Adaletten, haktan ve hakikatten ayrılmayınız.

Cild 1/S. 464-465 FIKHİ SUALLERE CEVAPLAR *327. Soru

Allah Teâlâ şöyle buyuruyor:*يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ فَطَلِّقُوهُنَّ لِعِدَّتِهِنَّ وَأَحْصُوا الْعِدَّةَ وَاتَّقُوا اللهَ رَبَّكُمْ لَا تُخْرِجُوهُنَّ مِنْ بُيُوتِهِنَّ وَلَا يَخْرُجْنَ إِلّّا أَنْ يَأْتِينَ بِفَاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍ وَتِلْكَ حُدُودُ اللهِ وَمَنْ يَتَعَدَّ حُدُودَ اللهِ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ لَا تَدْرِي لَعَلَّ اللهَ يُحْدِثُ بَعْدَ ذَلِكَ أَمْرًا**

“Ey peygamber! Kadınları boşamak istediğinizde, onları iddetlerini dikkate alarak (temizlik hâlinde) boşayın ve iddeti sayın. Rabbiniz olan Allah’a karşı gelmekten sakının. Apaçık bir hayâsızlık yapmaları dışında onları (bekleme süresince) evlerinden çıkarmayın, kendileri de çıkmasınlar. Bunlar Allah’ın sınırlarıdır. Kim Allah’ın sınırlarını aşarsa, şüphesiz kendine zulmetmiş olur. Bilemezsin, olur ki Allah, sonra yeni bir durum ortaya çıkarır.”* (Talak Sûresi :1)

❇️Kadının iddet beklemesi, ya kocası onu boşadığından ya da kocası öldüğünden dolayıdır.

❇️Boşandığından dolayı iddet beklemekteyse bunu kocasının evinde bekler, bu süre içerisinde nafakası da kocasına ait olur. Bunun süresi, yüklü kadınlardansa çocuğunu doğurması, hayız gören kadınlardansa üç tam hayız, hayızdan kesilmişse üç aydır.

Bu durumda nafakası kocası tarafından karşılandığı için kadın ne gündüz ne de gece evden dışarı çıkamaz.

❇️Ancak evin yıkılma durumu ve emsal durumlar söz konusu olursa bir başka eve geçmek için oradan ayrılabilir.

❇️Kocası öldüğünden dolayı iddet beklemekteyse nafakası kendisine ait olduğundan bunu karşılayan biri yoksa nafakasını temin etmek için gündüz evden çıkabilir, ama mutlaka evde gecelemesi gerekir.

Bir başka yerde geceleyemez! Eğer bu kadının nafakası ailesi veya kendi çocukları tarafından karşılanıyorsa oda ne gündüz ne de gece evden çıkamaz.

420-421 FIHKİ SUALLERE CEVAPLAR *299. Soru

♻️Hanefilerle Şafiiler arasında ihtilaf edilen meselelerden biri de yapılan ibadetin bir başkasına hediye edilmesi caiz midir, değil midir meselesidir.

♻️Genel anlamları itibarıyla ibadetler malî ve bedenî olmak üzere iki kısma ayrılırlar.

Malî ibadetlerde sevabın ister hayatta olsun isterse ölmüş, bir başkasına bağışlanması her iki mezhebe göre caizdir.

Sözgelimi; bir kimse sadaka olarak verdiği bir miktar malı sevabını ölmüşlerine bağışlayabilir.

Bedenî ibadetlerinin Namaz, oruç gibi sevabı, ister hayatta olsun ister ölmüş bir başkasına bağışlanabilir mi? Sorusuna

♻️Şafiiler bağışlanamaz derken, Hanefiler bağışlanabilir demişlerdir.

Sözgelimi; Allah rızası için kılmış olduğunuz iki rekât namazın sevabını ölmüş olan birinin ruhuna hediye edebileceğiniz gibi, okumuş olduğunuz Kur’ân’ın sevabını da hediye edebilirsiniz. Aynı şekilde: hac yaparsınız veya umre yaparsınız veya da tavaf yaparsınız bütün bunların sevaplarını ölmüş olan kişilere bağışlayabilirsiniz. Bunların sevabı hayatta olan bir kardeşinize de bağışlayabilirsiniz.

Ezcümle; Özellikle ölmüş yakınlarınız için Kur’ân okumanız, onlar adına hayır-hasenatta bulunmanız ve bunlardan hâsıl olan sevabı onların ruhlarına hediye etmeniz caiz ve güzel bir şeydir.¹ El-Mesleku’l-Mütekassit fi’l-Menseki’l-Mütevassit

Cild 1/S. 497 FIKHİ SUALLERE CEVAPLAR*341. Soru