SORU 14 :* Biri erkek oğlu için” sana para vermeyeceğim” diye yemin etti, üç gün içinde bu yeminini bozdu oğluna para verdi. Ne yapılması gerekiyor bu konuda?  

*CEVAP:*
❗Yeminini bozduğu için yemin keffareti vermesi gerekir.
 
?Yemin keffareti sırası ile şöyledir;
 
*1-* Köle azad etmek (günümüzde mümkün olmadığı için üzerinde durmuyorum).
 
*2-* On fakiri sabah akşam olmak üzere doyurmak veya giydirmek (İkisi arasında tercih kişiye kalmıştır).

❗Bunların bedelini de vermek caizdir.

❗Gerek yiyecek veya giyecek olsun gerekse bunların bedelleri olsun on ayrı fakire verilmesi gerekir, hepsini toplu olarak bir fakire vermek caiz değildir.

❗On fakir bulmak zor olursa aynı fakire on gün boyunca her gün ayrı ayrıda  verilebilir, bu caiz olur.
 
*3-* Maddi gücü doyurmaya veya giydirmeye yetmeyen kişi üç gün oruç tutar.

❗Maddi gücü yeterliyse oruç tutması caiz olmaz.

❗Bu oruçların peşisıra tutulması şarttır, ara verilecek olursa baştan tutulması gerekir.

?Birden fazla yemin bozanların her yemin için ayrı ayrı keffaret vermesi lazım gelir.
 
?Usûl ve furu’a zekât verilmediği gibi, keffaret de verilmez.

?Usûl ve furu’dan kasdımız, ana, baba, dede, nine…(yukarı doğru devam eder), evlâd ve torunlar, onların çoukları ve torunları…(aşağıya doğru devam eder).

?Bunların dışında kalan diğer yakınlar fakir iseler onlara verilebilir.
 
?Keffaret orucunu bayram günlerinde tutmak caiz değildir. Ayrıca kurban bayramının birinci gününü takip eden üç gündede (teşrik günlerinde) keffaret orucunu tutmak caiz görülmemiştir.(1)

(El-Mebsut – Fetâvâ-i Hindiyye)

Üveys Akı

*SORU 15 :* Kiraya verdiğim bir evim var, kendim de iş icâbı başka şehirde yaşamak zorunda olduğumdan, kendi evimde oturma imkanım yok. Bu sebebeple yaşadığım yerde kirâda oturuyorum. Bunun dışında asli ihtiyaçlarım dışında bir birikimim de yok. Bu durumda kiradaki evim asli ihtiyaçlarımdan sayılır mı ve ben zekat alabilir miyim ?

*CEVAP:*
?Kişinin mülkünde bulunan bir ev ihtiyacıdır -velev ki onu kiraya versin-. 

?Ancak ihtiyaçından fazla ise -mesela dubleks olması gibi- o taktirde kullanmadığı ihtiyaç fazlası olan kısım nisaba ulaşırsa zekat almasına mani olur.

❗Fakat kirada olan kişinin, kendi mülkünde olup kiraya verdiği ev ihtiyacına masruf olacağından nisaba ulaşacak başka bir mülkü yok ise zekat almasına mani bir durum yok demektir.

?Bedaiu’s-Sanâi’ adlı eserde İmam el-Kâsânî geliri/kirası yıl içinde ancak ihtiyacı karşılayan mülklerin de ihtiyaç kapsamında değerlendirileceği görüşünü “el-Fetâvâ”isimli eserden naklederek İmam Züfer ve İmam Muhammed’e dayandırır.

?İmam Ebu Yusuf’a göre ise  geliri değil bu mülklerin değeri dikkate alınacağından bunların sahipleri zekat alamaz.(bak: Bedaiu’s-Sanâi’ 2/477. baskı:ilmiyye)

*Ezcümle:* Hanefi mezhebine göre sualdeki kişinin zekat alması üç imama göre de caizdir. ve’s-Selam.

Emin Ali YÜKSEL

SORU 16 :* Burun kanamasi pamuk ile durdurulsa bu şekilde abdest alınıp namaz kılınır mı ?

*CEVAP:*
? Ter, tükürük, sümük, kulak kiri ve göz yaşı haricinde vücuttan çıkan ifrazatlar abdest ve gusülde yıkanması farz olan yere ulaştıklarında abdesti bozarlar. (Mülteka)

?Eğer burundan gelen kan, gusulde yıkanması farz olan burnun yumuşak olan kısmına inerse abdest bozulur. (Damat)

? Fakat pamuğu iyice sıkıştırmak suretiyle burnun kemiksi olan yerinin içine doğru itilerek tampon yapılırsa ve kanın burnun yumşak yerine inmesi engellenirse abdest bozulmaz.

? Vücuttan çıkan sütte abdesti bozmaz. Fakat gıda olduğu için zikrine gerek duyulmamıştır.
(İbni Abidin)

?Kadından ağrı, koku ve iltihap olmaksızın gelen günlük akıntılar da abdest bozucu değildir.
(Asuman hocamiz)

SORU 17 :* Muska kullanmak caiz midir?

CEVAP:
?Hastalık, göz değmesi, âfetten korunmak veya kurtulmak gibi amaçlarla insanların yanlarında taşıdıkları, içinde bazı ayet, hadis ve duaların yazılı bulunduğu metindir. Çok kere koruyucu bir malzemeye sarılı olarak kullanılır.

?Korkudan, nazardan korunmak, bazı hastalıklardan şifa bulmak için dua etmek, Kur’an-ı Kerim’den âyetler okumak, caizdir

(Buhârî, Fedâilü’l-Kur’an, 9; İbn Mâce, Tıb 35-36).

?Âyet ve dua gibi metinlerin bir şeye yazılıp, insanların bedenlerine asılması veya iliştirilmesi konusunda Hz. Peygamberden bir rivayet yoktur.

?Ancak Abdullah b. Ömer, Hz. Peygamberin (s.a.s.) “Sizden biriniz uykuda korkarsa ‘Allah’ın gazab ve azabından ve kullarının şerrinden, şeytanların vesvesesinden ve yanıma gelmelerinden, eksikliği olmayan Allah’ın sözlerine sığınırım.’ desin. O takdirde, hiçbir şey ona zarar vermez.” buyurduğunu bildirmiş ve Abdullah b. Amr’ın da bu duayı temyiz çağına gelen çocuklarına öğretip, temyiz çağına gelmeyen çocukları için yazıp boyunlarına astığını rivayet etmiştir

(Ebû Dâvûd, Tıb, 19).

?Bazı fıkıh kaynaklarında, Kur’an-ı Kerim’den âyetler yazılıp muska yapılarak takılmasında sakınca görmeyen âlimler bulunduğu belirtilmektedir

(el-Fetâva’l-Hindiyye, V, 435).

?MUSKA TAKMAK NE ZAMAN ŞİRK OLUR??

?Ebu Davud’dan nakledilen bir hadis-i şerifte şöyle buyrulmaktadır:

“?İçerisinde sihre ya da küfre ihtimali bulunan anlaşılmaz sözleri) okuyarak (hasta) tedavi etmek, muska takmak ve sevgi ilacı yapmak şirktir.” (Ebu Davud, Tıb, 17)

?İçinde gizemli, bilinmeyen sihir ve büyü sözleri barındıran ve bununla birlikte muskadan medet umma, onu koruyucu olarak algılama, Allah’tan beklenilecek şeylerin muskadan bekleme gibi olumsuzluklarda ❗muska takmak caiz değildir.

❗Bu durum Allah muhafaza hadiste de buyrulduğu farkında olmadan insanı şirke düşürür.

*SORU 18 :* Balın zekati verilir mi?

?Hanefi mezhebinde balın zekati öşür olarak verilir.

?Baldan zekât vermenin farz olduğu hususunda dayandıkları delil bazı hadislerdir.

?Bu hadislerden bazıları aşağıdadır:

*1.* Ebu Seyyare el-Mutai’nin rivayet ettiği hadis: “Ebu Seyyare şöyle demiştir: “Dedim ki: Ya Resulallah! Benim arılarım vardır.” Bunun üzerine Hz. Peygamber (a.s): ‘Onun öşürünü öde.’ buyurdu.” (1)

*2.* Amr b. Şuayb’ın babası yolu ile dedesinden rivayet ettiğine göre: “Hz. Peygamber (a.s) baldan öşür almıştır.”(2) Hz. Ömer’in de baldan her on kırbada bir kırba zekât aldığı rivayet edilmiştir.

*3.* Ukaylî “ez-Duafa” da Abdurrazzak yolu ile Ebu Hureyre’den şu hadisi rivayet etmiştir: “Baldan öşür vermek gerekir.” (3)

❗HULASA❗

?Hanefilere göre baldan onda bir zekât vermek gerekir. Ebu Hanifeye göre balın nisabı yoktur. Azından da çoğundan da zekât verilir.

?Dipnot:

1. Ahmed, Ibni Mace, Ube Dâvud ve Beyhakî rivayet etmiş olup hadis munkatıdır. Neylü’l-Evtâr, IV 145 vd.

2. İbni Mace rivayet etmiştir. Hadis müsned ve mürsel olarak rivayet edilmiştir. a.g.e a.y. Bu hadisi yine Ebu Ubeyd ile Esrem de rivayet etmişlerdir.

3. Zeylaî demiştir ki: Bu hadisi Abdurrazzak’ın Musannef inde bu lafızla bulamadım. Oradaki ifade şöyledir: “Hz. Peygamber (a.s) Yemen halkına şunu yazdı: Bal üreticilerinden Öşür alınmalıdır.” Nasbu’r-Raye, II, 390.

(bk. Vehbe Zuhayli, İslam Fıkhı Ansiklopedisi, c. 3, s. 311 – 312)

1.SORU: Boks müsabakalarından kazanılan para helal mi?

?Bilindiği gibi boks, top oynamak, koşmak ve güreş tutmak gibi değildir.

❗Boksta vuruşmak ve rakibe eziyet etmek kastı var.

?İslam dininde horoz, teke, deve, koç ve boğaları dövüştürmek -hayvanlara eziyet verdiğinden- caiz görülmemiştir.

❗ Hayvanların eziyet görmesine izin vermeyen dinimizin, yeryüzü halifesi ve varlıkların en üstünü olan insanların birbirini dövmesine ve eziyet etmesine müsaade etmesi düşünülemez.

(bk. Yusuf Erdebîlî, Envaru’l-Ebrar, II/388, Halil Günenç, Günümüz Meselelerine Fetvalar, s. 199)

2.SORU: Cuma Saatinde Alışveriş Yapmanın Hükmü Nedir ?

?Cuma günü Cuma ezanı okunurken alışveriş;

☆ Hanefilere göre ❗tahrimen mekruhdur.

☆ Diğer alimlere göre ise ❗haramdır.

☆ Haram veya mekruh olması şu âyete dayanıyor:

▪ ” Ey iman edenler! Cuma günü namaz için çağrı yapıldığı zaman, hemen Allah’ın zikrine koşun ve alışverişi bırakın. Eğer bilirseniz bu, sizin için daha hayırlıdır.” (1)

? Yani; burada Allah’ın bir emri vardır ve bu emri yerine getirmek ❗vâciptir.

Alışverişi bırakmayan, vâcibi terketmiş, yani ❗haram_işlemiş olur.

? İslam âlimleri; yukarıda geçen ayetteki haramlılığın;

☆ Cuma namazıyla muhatap olan kişileri kapsadığını,

☆ Kendilerine Cumanın farz olmadığı kişilerin ise bu vakitte alışveriş yapabileceğini bildirmişlerdir.

☆ Cuma namazı kendilerine farz olmayan kişiler ise; fıkıh kitaplarında çocuk, kadın ve seferi olanlar olarak geçmektedir. (2)

?Ancak Cuma vaktinde genel olarak kadın, çocuk ve seferi olanların da namaz bitene kadar alışverişten sakınmaları daha evladır.

?Dükkan sahibi, bayan ise:

Cuma saatinde kadının işyerini çalıştırmasında saat olarak kadın açısından sakınca olmamakla bereber,

❗İşyerini açık tutması nedeniyle o saatte Cumanın farziyet şartlarını üzerinde taşıyan birisinin o dükkandan alışveriş yapması mekruh❗ veya diğer görüşe göre haram ❗ olduğu için,

Kadın da bu fiilin işlemesine vesile olduğundan dolayı ❗günahına ortak olur.

❗ Bu durumda işyerinin kapalı olması daha uygundur.

?Hanefi ve Şafi mezhebine göre, her ikisi de aynı günaha ortaktır.

❗Zira kendisine alışverişin mübah olduğu kimse, diğerine vesile olmuştur. (3)

? *Cuma vakti;* Cuma günü ilk ezandan sonra cuma namazı kılınıncaya kadardır.

?Bu vakitte alışveriş harramdir. Fakat yapılan alışverişin hükmü geçerlidir.

?Dükkanı kapamak da İslam’ın bir alametidir

?Bazıları birinci ezan peygamber efendimiz Sallallahüaleyhivesellem in zamanında olmayıp Hazreti Osman Radiyallahu anh zamanında başladığından ikinci ezan (hutbenin öncesinde okunan) ile alışverişi terk etmek vacip olur demiştir.

❗Fakat biz salaya değil ikinci ezana da değil birinci ezana itibar ederiz. (yani zeval vakti okunan cumanın ezanına)(4)

———————
#Kaynaklar:

(1) [Cuma Sûresi: 9]
(2) [ El Muğnî – İbn Kudâme 2/73] –
[Vehbe ez-Zuhaylî, el-Fikhu’l-İslâmî ve Edilletuh, c.2,s.369]
(3) [Fıkıh Ansiklopedisi “Cuma Namazı” Maddesi]
(4) [İbni Abidin, Üçüncü cilt]

4.SORU: Abdestsizken (veya cünüpken) ellerimizi lavobada yıkasak (abdest niyeti ile değil) ellerimizden akan su da müsta’mel midir?

?Abdesti olmayan kişi kurbet(Allah’a yakınlık) niyeti olmaksızın temiz ve temizleyici suya dokunmakla o su müstamel olmaz.

?Cünüp olanın, suya değmesi kaçınılmaz ise gene müstamel olmaz.

Gusül esnasında kovadan su alırken değilmesi gibi.

?Cünüp kişinin temiz suya normal durumlarda değmesi durumunda suyun müstamel olup olmaması ihtilaf edilen konulardan olup ihtiyatlı olan o suyu kullanmamaktır.

Abdullah Hiçdönmez

5.SORU: Yeminini bozan kişinin 10 fakiri giydirmesi veya yedirmesi için nisap malı miktarına sahip olması mı gerekiyor?Mesela 1 milyarım var.Bu para ile 10 fakiri rahatlıkla giydirir ve doyururum, ama bu para nisap miktarından az.Fakir mi doyuracağım,oruç mu tutacağım?

Elindeki 10 milyon zaruri ihtiyaçlarını gidermek için kendisine gerekli ise elinde ihtiyaç fazlası malı olmadığı için 3 gün peşpeşe oruç tutar.(Bedai’üs- sanai fi tertibi’şşerai) Dolayısıyla nisaba malik olmak şart olmayıp asıl aranan husus haceti asliyesinden(aslî ihtiyacından)  fazla olup olmamasıdır.

Abdullah Hiçdönmez